Zomer zonder slippertjes

Dit is een kopie van het artikel "Zomer zonder slippertjes", door Romy Veul uit Libelle.

Hielspoor of peesplaatontsteking?

"Elke dag had ik pijn bij het opstaan uit bed", vertelt Inge (49). "Als ik in beweging was, ging het wel. Maar zodra ik tijdens een wandeling op een bankje ging zitten en daarna weer opstond, vlamde de pijn op. Het werd steeds erger: na een tijdje had ik zelfs tijdens het zitten pijn aan mijn voeten." Pas toen iedere stap pijnlijk werd, besloot ze hulp te zoeken bij een podoloog. Daar volgde na een echo al snel de diagnose: hielspoor.

Dat Inges klachten vooral bij het in beweging komen opzetten, is typerend voor deze kwaal. "De pijn is meestal het ergst bij het opstaan of als iemand begint met lopen; dan wordt de voet belast na een periode van rust", legt Maarten Moen uit. Hij ziet als sport- en bewegingsarts regelmatig mensen met voetklachten.

"Hielspoor is pijn die zich midden onder de hiel of aan de binnenkant van de hiel bevindt", vertelt hij. "Je kunt het zien als overbelasting van de peesplaat onder de hiel. In sommige gevallen is op een echo een aangegroeid botpuntje bij de hiel zichtbaar, daar dankt de aandoening zijn naam aan, al kan iemand ook hielspoor hebben zonder dat kenmerk."

Alleen is iets wat op hielspoor lijkt soms ook een andere klacht, weet podoloog Francis Schoon. "Veel mensen die denken hielspoor te hebben, hebben eigenlijk een peesplaatontsteking. Als drukken midden op de voet nóg pijnlijker is dan duwen op de hiel, dan is het meestal een peesplaatontsteking. Bij deze aandoening is de pees ontstoken op de plek waar hij vastzit aan de hiel, meer in het midden van de voet. Dat kan uitstralende pijn geven in de hiel."

Risicofactoren

Voetklachten als hielspoor en peesplaatontsteking komen veel voor. Zo'n tien procent van de mensen krijgt ooit last van hielspoor en nog eens tien procent krijgt ooit een peesplaatontsteking. Vooral mensen tussen de veertig en zestig jaar hebben er vaak last van.

"Een afwijkende voetenstand is daarbij een belangrijke risicofactor", legt Schoon uit. "Bij platvoeten komt er te veel druk op de pezen en bij holvoeten, waarbij iemand de voeten hol trekt, zijn de voeten in zijn geheel te gespannen. Ook wanneer iemand een hoge wreef heeft, staat er veel spanning op de peesplaat."

Daarnaast is overbelasting een risicofactor, vult Moen aan. "Wandelaars en hardlopers lopen meer risico op een overbelaste pees of hiel, zeker als ze plotseling veel meer gaan bewegen."

Bij Inge speelde iets anders mee: stress. "Met haar voeten leek na uitgebreid onderzoek niets mis; daarom waren zooltjes in haar geval ook niet nodig. Maar ik heb mijn voeten onbewust maandenlang verkrampt, puur van de spanning. Twee jaar geleden ben ik mijn zoon verloren, nadat hij tien maanden in het ziekenhuis had gelegen. Ik hield daarna elke dag mijn voeten geklauwd, alsof ik me aan mijn zoon probeerde vast te grijpen. De spanning die dat in mijn voeten gaf, was waarschijnlijk de oorzaak van mijn klachten."

En peesplaatontsteking? Daarvoor gelden dezelfde risicofactoren, al kan dit soms ook samenhangen met reuma of andere gewrichtsproblemen. Moen legt uit: "Mensen met gewrichtsklachten hebben soms zoveel ontstekingen in het lichaam dat de pezen in de voet eerder ontstoken raken."

Ook Kiki (54), die een ernstige vorm van reumatoïde artritis heeft, kreeg recent de diagnose peesplaatontsteking. "Ik had extreme pijn bij de bal van mijn linkervoet en voelde daar ook een harde knobbel zitten. Het was alsof ik continu door glasscherven of kiezelstenen liep. Omdat ik 27 jaar als pedicure heb gewerkt, wist ik meteen: dit is foute boel. Een podotherapeut bevestigde mijn vermoeden. Haar reuma bleek inderdaad mee te spelen bij het ontstaan van haar klachten. 'Alle botten in beide voeten zijn chronisch ontstoken', legt Kiki uit. 'Daardoor ben ik mijn voeten anders gaan belasten, wat leidde tot de peesplaatontsteking.'"

Goede schoenen

Er is nog een belangrijke risicofactor voor hielspoor en peesplaatontsteking: verkeerde schoenen. Niet voor niets hebben podologen het na de zomer extra druk met mensen die aankloppen met hielklachten. "Dat komt doordat mensen 's zomers soms te lang doorlopen op schoenen met weinig demping, zoals slippers", legt Schoon uit. "Als je geen voetklachten hebt, hoeft dat geen probleem te zijn. Maar het is wel belangrijk om direct andere schoenen te dragen zodra je klachten krijgt en dat doet niet iedereen."

Goede schoenen

Er is nog een belangrijke risicofactor voor hielspoor en peesplaatontsteking: verkeerde schoenen. Niet voor niets hebben podologen het na de zomer extra druk met mensen die aankloppen met hielklachten. "Dat komt doordat mensen 's zomers soms te lang doorlopen op schoenen met weinig demping, zoals slippers", legt Schoon uit. "Als je geen voetklachten hebt, hoeft dat geen probleem te zijn. Maar het is wel belangrijk om direct andere schoenen te dragen zodra je klachten krijgt en dat doet niet iedereen."

"Wie slippers wil dragen, kan FitFlops of Crocs-slippers overwegen", vult ze aan. "Dat zijn slippers met een dempende zool en steun aan de binnenkant. Ook sandalen met een uitneembaar voetbed zijn prima; het voordeel daarvan is dat er steunzolen in passen."

Moen benadrukt dat "verkeerde" schoenen of slippers zeker niet altijd dé boosdoener zijn bij voetklachten. "Maar als iemand al voetproblemen heeft, dan helpen verkeerde schoenen zeker niet mee", weet hij uit de praktijk. "Slippers of schoenen met weinig demping leiden eerder tot geklauwde voeten. De voetspieren en pezen moeten dan harder werken om de schoen of slipper aan de voet te houden. Zeker bij mensen die al doorgezakte voeten of voeten die naar binnen staan, kan dat klachten geven. Steunzolen, betere schoenen of oefeningen zijn dan belangrijk om de voetstand te verbeteren."

Geen doorverwijzing

Sowieso zijn steunzolen en oefeningen de eerste oplossingsrichting bij zowel hielspoor als een peesplaatontsteking. Wie voetklachten heeft, komt vaak eerst uit bij de podoloog; een doorverwijzing van de huisarts is daarbij niet nodig.

"Vaak blijkt tijdens het eerste consult dat mensen ook andere klachten hebben, bijvoorbeeld aan de rug, schouders, het bekken of een knie", vertelt Schoon. "Daarom onderzoeken podologen uitgebreid iemands houding en looppatroon. Negen van de tien keer zit hielspoor aan de kant waar het bekken iets lager staat."

Steunzolen verlichten dan niet alleen de voetklachten, maar soms ook andere klachten. "Met zooltjes verbeteren we de stand van de voet en kunnen we de pijnlijke plek ontlasten", vertelt Schoon. "Soms zit er extra schokdemping onder de hak, soms juist een uitsparing op de plek waar de druk te groot is. Daarmee wordt het minder pijnlijk om de voet neer te zetten."

Daarnaast zijn oefeningen belangrijk om de pezen sterker te maken. Inge rolde bijvoorbeeld elke dag met een tennisbal onder haar voet om de pees te ontspannen. "Dat was zo pijnlijk dat ik op de eerste dag de podoloog heb gebeld om te vragen of dit wel de bedoeling was. Maar het rollen heeft, in combinatie met schoenen met extra demping, zeker geholpen om langzaam de klachten te verminderen."

Gelukkig is de combinatie van steunzolen, oefeningen en gas terugnemen in negentig procent van de gevallen voldoende om van hielspoor of een peesplaatontsteking af te komen. Slechts een kleine groep houdt daarna nog klachten. Zij komen vaak via de huisarts bij een sportarts of orthopeed, zoals Moen.

"Er zijn dan meerdere behandelmogelijkheden", vertelt hij. "Bijvoorbeeld shockwavetherapie, een injectie met glucose, botox of corticosteroïden, of in zeldzame gevallen een operatie. Ook onderzoekt de arts uitgebreid wat er precies speelt. Soms ontstaan hielklachten bijvoorbeeld vanuit de voorvoet of is er een zenuw ingeklemd bij de hiel of aan de binnenkant van de enkel. Daarnaast zien we weleens dat de natuurlijke schokdemper onder de voet niet goed meer werkt. Dat soort oorzaken vragen om een andere behandeling."

Voor Kiki lag de oplossing bij shockwavetherapie, waarbij haar fysiotherapeut kleine schokjes toediende op de pijnlijke plek. "De pijn van die schokjes ging door merg en been. Maar ik merkte al na korte tijd verlichting. Hoewel de klachten nog niet helemaal weg zijn, voelt het niet meer alsof ik over glas of kiezelstenen loop."

Aan de bel trekken

Voor mensen bij wie de voetklachten nog niet zo vergevorderd zijn als bij Kiki en Inge, helpt het al om de juiste schoenen te kopen. "Verruil je slippers bij klachten zeker voor schoenen met een goed voetbed en voldoende demping", adviseert Schoon. Verder is het belangrijk om de voet te blijven trainen om zo de pezen sterker te maken.

"Maar zorg dat het niet te pijnlijk wordt", waarschuwt Moen. "Je wilt de pees niet opnieuw overbelasten, maar alleen de grenzen van de pees langzaam oprekken."

De belangrijkste tip van Schoon is om vooral op tijd aan de bel te trekken. "Veel mensen denken dat hielpijn vanzelf weggaat als het ook vanzelf is ontstaan, maar dat is lang niet altijd het geval", laat ze weten. "Vaak gaan mensen pas na een halfjaar naar de podoloog."

Dan duurt het extra lang voordat de irritatie is uitgedoofd en de voet weer rustig is. Stap liever al naar een podoloog of de huisarts bij twee weken pijn aan de voet. Wie er snel bij is, is soms al binnen een paar weken tot maanden van de pijn af. Al duurt het helaas zeker als iemand lang wacht met hulp zoeken ook weleens één of twee jaar."

Ook Inge zou willen dat ze eerder hulp had ingeschakeld, al gaat het inmiddels beter met haar. "Sinds de laatste controle bij de podoloog heb ik bijna geen last meer. Al moet ik er wel nog steeds aan denken om mijn voeten te ontspannen. Bij stress heb ik nog altijd de neiging om mijn voeten te verkrampen. Achteraf waren de klachten al eerder erg genoeg om naar de podoloog te gaan. Na het overlijden van mijn zoon stond ik alleen niet stil bij mijn eigen lichaam. Ik liep er letterlijk te lang mee door."