Peesklachten van de schouder

Wat zijn peesklachten van de schouder?

Rondom het schoudergewricht lopen verschillende spieren en pezen die samen de rotator cuff vormen. De pezen van deze spieren hechten rondom de kop van de bovenarm aan en spelen een belangrijke rol bij het heffen en draaien van de arm. Daarnaast helpen de rotator-cuffspieren om de schouderkop tijdens bewegen stabiel in de kom te houden.

Wanneer één of meer van deze pezen pijnlijk en minder belastbaar worden, wordt gesproken van peesklachten van de schouder of rotator-cufftendinopathie. De klachten ontstaan vaak geleidelijk en kunnen zowel voorkomen bij sporters als bij mensen die tijdens werk of dagelijkse activiteiten veel met de armen bewegen.

Wat is de rotator cuff?

De rotator cuff bestaat uit vier spieren met bijbehorende pezen die rondom het schoudergewricht liggen. Deze spieren werken samen bij het bewegen en stabiliseren van de schouder.

De pezen lopen vlak langs de schouderkop en onder het schouderdak. Hierdoor worden ze tijdens bewegen voortdurend belast. Vooral bij herhaald bovenhands bewegen, kracht leveren of een plotselinge toename van belasting kunnen de pezen gevoeliger worden.

Wanneer de belasting groter wordt dan de pezen op dat moment aankunnen, kunnen de pezen overprikkeld raken en klachten gaan geven.

Is een peesklacht hetzelfde als een peesontsteking?

De termen peesontsteking, peesirritatie en tendinitis worden vaak gebruikt bij pijnlijke schouderpezen. Bij langdurige peesklachten is echter meestal niet alleen sprake van een klassieke ontsteking. Ook veranderingen in de belastbaarheid en structuur van het peesweefsel kunnen een rol spelen.

Daarom wordt tegenwoordig vaker gesproken van tendinopathie. Dit is een verzamelterm voor een pijnlijke en minder belastbare pees. Ontstekingsprocessen kunnen daarbij wel een rol spelen, vooral bij een geïrriteerde pees. Meer hierover leest u in het artikel Ontsteking speelt vaak een rol bij peesklachten.

Kunnen schouderpezen verkalken?

Bij sommige mensen ontstaat kalk in één van de pezen van de rotator cuff. Dit wordt calcificerende tendinopathie of een kalkschouder genoemd. Kalk kan veel pijn veroorzaken, maar wordt soms ook toevallig op een röntgenfoto of echo gevonden zonder dat iemand hier klachten van heeft.

De aanwezigheid van kalk kan invloed hebben op de keuze van de behandeling. Zo wordt shockwavetherapie vooral toegepast en onderzocht bij peesklachten waarbij kalk in de schouderpees aanwezig is.

Bij peesklachten van de schouder zijn één of meer pezen van de rotator cuff gevoelig en minder belastbaar.

Geïllustreerd door Myrthe Boymans

Hoe ontstaan peesklachten van de schouder?

Peesklachten van de schouder ontstaan vaak doordat de schouderpezen meer krachten moeten opvangen dan het peesweefsel op dat moment aankan. Vooral herhaald bovenhands werken of sporten kan de pezen flink belasten. Daarnaast kunnen ook de aansturing van het schouderblad, de beweeglijkheid van het schoudergewricht en de kracht van de schouderspieren een rol spelen.

Welke factoren het belangrijkst zijn, verschilt per persoon. Daarom wordt bij onderzoek niet alleen gekeken naar de pijnlijke pezen, maar ook naar de manier waarop de schouder en het schouderblad bewegen.

Overbelasting en bovenhands bewegen

Klachten van de schouderpezen worden veel gezien bij mensen die regelmatig bovenhands werken, zoals schilders en stukadoors. Ook bij sporten waarbij de arm vaak boven schouderhoogte wordt gebruikt, zoals tennis, badminton en volleybal, komen deze klachten geregeld voor.

Tijdens bovenhands bewegen moeten de schouderpezen veel krachten opvangen. Daarbij lopen de pezen tussen de schouderkop en het schouderdak. Wanneer deze belasting vaak wordt herhaald of groter wordt dan de pezen aankunnen, kunnen de pezen overprikkeld raken en klachten gaan geven.

Bij langer bestaande overbelasting kan ook de kwaliteit van het peesweefsel verminderen. Daarom is het belangrijk om bij de behandeling niet alleen naar de pijn te kijken, maar ook naar de belasting die de schouder tijdens werk, sport en dagelijkse activiteiten krijgt.

Aansturing van het schouderblad

Het schouderblad beweegt mee wanneer de arm wordt geheven. De spieren rondom het schouderblad zorgen ervoor dat deze beweging goed wordt aangestuurd.

Wanneer deze spieren het schouderblad minder goed aansturen, kan de manier waarop de schouder beweegt veranderen. Hierdoor kan er minder ruimte ontstaan voor de pezen van de schouder tijdens het heffen en bewegen van de arm.

De aansturing en kracht van de spieren rondom het schouderblad kunnen daarom onderdeel zijn van het lichamelijk onderzoek en de behandeling.

Een strakker schouderkapsel

Rondom het schoudergewricht zit een kapsel van bindweefsel. Wanneer dit kapsel strakker wordt, kan de bewegingsvrijheid van de schouder afnemen.

Door deze verminderde beweeglijkheid kan ook de positie van de schouderkop tijdens bewegen veranderen. Hierdoor kunnen de schouderpezen makkelijker worden belast of bekneld raken.

Bij het onderzoek van peesklachten wordt daarom ook gekeken naar de beweeglijkheid van het schoudergewricht en of er sprake is van stijfheid van het kapsel.

Verminderde kracht van de schouderspieren

Ook verminderde kracht van de schouderspieren kan bijdragen aan het ontstaan of in stand houden van peesklachten. De rotator-cuffspieren helpen om de schouderkop tijdens bewegen stabiel in de kom te houden.

Wanneer deze spieren onvoldoende kracht kunnen leveren, moeten de pezen relatief veel belasting opvangen. Daarom is het versterken van de schouderspieren een belangrijk aanknopingspunt binnen de behandeling van peesklachten van de schouder (Cools et al. Braz J Phys Ther 2015).

Welke klachten passen bij peesklachten van de schouder?

Peesklachten van de schouder geven vaak pijn bij het bewegen en belasten van de arm. De pijn wordt meestal gevoeld aan de voorzijde of zijkant van de schouder en kan uitstralen naar de bovenarm. Vooral het heffen van de arm, bovenhands bewegen en kracht zetten kunnen gevoelig zijn.

Ook in rust kunnen klachten aanwezig zijn. Sommige mensen kunnen moeilijk op de aangedane schouder liggen en worden hierdoor tijdens het slapen gehinderd.

Pijn in de schouder en bovenarm

De pijn wordt geregeld aan de voorzijde van de schouder of aan de zijkant van de bovenarm gevoeld. Pijn verder naar beneden in de bovenarm is uitstralende pijn. De pezen van de rotator cuff zelf lopen namelijk niet helemaal door tot de plaats waar deze pijn wordt gevoeld.

De precieze plaats en ernst van de pijn kunnen per persoon verschillen. Bij de beoordeling van de klachten wordt daarom niet alleen gekeken waar de pijn wordt gevoeld, maar ook bij welke bewegingen en belastingen de klachten optreden.

Pijn bij het heffen en belasten van de arm

Veel mensen met peesklachten van de schouder krijgen pijn wanneer zij de arm naar voren of opzij heffen. Vooral wanneer de arm boven ongeveer 90 graden wordt gebracht, kunnen de klachten duidelijk toenemen.

Ook kracht zetten met de aangedane arm kan gevoelig zijn. Hierdoor gaan mensen de pijnlijke schouder soms ontzien en gebruiken zij de andere arm vaker tijdens werk, sport of dagelijkse activiteiten.

Bovenhandse bewegingen kunnen hierdoor lastig worden. Denk bijvoorbeeld aan iets uit een hoge kast pakken, schilderen, een bal bovenhands slaan of andere activiteiten waarbij de arm regelmatig boven schouderhoogte wordt gebruikt.

Pijn aan de schouder bij liggen en slapen

Liggen op de aangedane schouder kan onaangenaam of pijnlijk zijn. De druk op de schouder kan de gevoelige pezen extra prikkelen, waardoor het soms moeilijk is om een comfortabele slaaphouding te vinden.

Bij sommige mensen verstoort de schouderpijn daardoor ook de nachtrust. Nachtelijke pijn of pijn bij liggen kan dus voorkomen bij peesklachten van de schouder, maar wordt altijd samen met de overige klachten en het lichamelijk onderzoek beoordeeld.

Hoe worden peesklachten van de schouder vastgesteld?

De specialist bespreekt eerst waar de pijn wordt gevoeld, wanneer de klachten zijn ontstaan en bij welke bewegingen of activiteiten de schouder gevoelig is. Het klachtenpatroon geeft vaak al belangrijke aanwijzingen dat de schouderpezen betrokken zijn.

Daarna wordt de schouder lichamelijk onderzocht. Bij langer bestaande klachten kan aanvullend onderzoek worden gebruikt om de pezen en het schoudergewricht verder te beoordelen en om te onderzoeken welke factoren het herstel mogelijk in de weg staan.

Lichamelijk onderzoek

Bij het lichamelijk onderzoek wordt gekeken welke bewegingen van de schouder pijn veroorzaken en hoe goed de arm kan worden bewogen. Ook kan de kracht van verschillende schouderspieren worden getest.

Daarnaast wordt beoordeeld hoe de schouder en het schouderblad bewegen. Het doel is niet alleen om vast te stellen dat de pezen klachten geven, maar ook om te onderzoeken waarom de klachten zijn ontstaan en welke factoren bij de behandeling kunnen worden aangepakt.

Röntgenfoto van de schouder

Een röntgenfoto kan worden gemaakt om het schoudergewricht te beoordelen. Hiermee kan bijvoorbeeld worden gekeken of slijtage van de schouder een rol speelt bij de klachten.

Daarnaast kan bij peesklachten kalk rondom of in de schouderpezen aanwezig zijn. Deze verkalking is op een röntgenfoto meestal goed zichtbaar. De aanwezigheid van kalk kan van belang zijn voor de keuze van de behandeling.

Echo van de schouder

Met echografie kunnen de pezen van de rotator cuff worden bekeken. De specialist kan hiermee onder andere de kwaliteit van de pezen beoordelen en zien of er kalk of andere veranderingen rond de pezen aanwezig zijn.

Een voordeel van een echo is dat de schouder tijdens het onderzoek kan worden bewogen. Hierdoor kan worden bekeken wat er met de pezen gebeurt tijdens het heffen van de arm. Het schoudergewricht zelf is met een echo minder goed te beoordelen.

MRI-scan van de schouder

Met een MRI kunnen zowel de schouderpezen als het schoudergewricht uitgebreid in beeld worden gebracht. Hierdoor kan een MRI nuttig zijn wanneer meer informatie nodig is over de pezen of andere structuren in en rond het gewricht.

In tegenstelling tot een echo is een MRI een statisch onderzoek. De schouder wordt tijdens het maken van de beelden niet bewogen. De specialist bepaalt daarom op basis van het klachtenpatroon en het lichamelijk onderzoek of aanvullend onderzoek nodig is en of een röntgenfoto, echo of MRI daarvoor het meest geschikt is.

Welke behandelingen zijn er voor peesklachten van de schouder?

Bij peesklachten van de schouder wordt meestal eerst gekozen voor een niet-operatieve behandeling. Daarbij wordt gekeken naar de belasting van de schouder, de beweeglijkheid van het gewricht en de kracht en aansturing van de spieren rondom de schouder.

Oefentherapie vormt een belangrijk onderdeel van de behandeling. Afhankelijk van de klachten kunnen daarnaast andere behandelingen worden overwogen, zoals shockwavetherapie of een injectie. Een operatie wordt meestal pas besproken wanneer niet-operatieve behandelingen onvoldoende resultaat geven.

Oefentherapie bij peesklachten van de schouder

Het doel van oefentherapie is om de spieren rondom de schouder sterker te maken en de belastbaarheid van de schouderpezen te verbeteren. Hierdoor kunnen de spieren en pezen de krachten tijdens bewegen, werken en sporten beter opvangen.

Bij de oefentherapie wordt niet alleen aandacht besteed aan de rotator-cuffspieren zelf. Ook de spieren die het schouderblad aansturen en de beweeglijkheid van de schouder spelen een belangrijke rol (Desmeules et al. J Occup Health 2016; Ellenbecker / Cools Br J Sports Med 2010).

Krachttraining van de schouder

Er zijn verschillende vormen van oefentherapie mogelijk. Een belangrijk onderdeel is krachttraining van de spieren rondom de schouder. Daarbij worden onder andere de rotator-cuffspieren getraind, die helpen om de schouderkop tijdens bewegen stabiel in de kom te houden.

Ook de spieren die het schouderblad bewegen en stabiliseren worden meegenomen. Zoals bij de oorzaken is beschreven, kan de aansturing van het schouderblad invloed hebben op de manier waarop de schouder tijdens bewegen wordt belast.

Belasting van de schouder aanpassen

Naast het sterker maken van de spieren wordt gekeken naar de belasting die de schouder tijdens werk, sport en dagelijkse activiteiten krijgt. Wanneer bepaalde bewegingen de pezen voortdurend overprikkelen, kan het nodig zijn deze belasting tijdelijk aan te passen.

Het doel is om omstandigheden te creëren waarin de schouderpezen voldoende worden ontlast om te herstellen, terwijl de spieren en pezen tegelijkertijd door oefentherapie weer sterker en beter belastbaar worden.

Beweeglijkheid van de schouder verbeteren

Naast krachttraining is het belangrijk dat de schouder zo goed mogelijk kan bewegen. Hierbij wordt gekeken naar zowel het schoudergewricht als het schouderblad.

Bij sommige mensen is het kapsel rondom het schoudergewricht stugger geworden. Dit kan de beweeglijkheid beperken. Een fysiotherapeut kan helpen om de beweeglijkheid van de schouder te verbeteren en daarnaast begeleiden bij het uitvoeren en opbouwen van de krachttraining.

Fysiotherapie en manuele therapie

Een fysiotherapeut die veel schouderklachten behandelt, kan helpen bij het opstellen en begeleiden van de oefentherapie. Daarbij kan worden gekeken naar kracht, beweeglijkheid en de manier waarop de schouder en het schouderblad tijdens bewegen worden gebruikt.

Bij sommige mensen kan daarnaast manuele therapie worden toegepast, gericht op de keten van bewegen van rug, nek, schouder en elleboog. Meer informatie staat op de afzonderlijke pagina over oefentherapie bij peesklachten van de schouder.

Voorbeeld van het effect van oefentherapie bij klachten van de schouderpezen (Dejaco et al. Knee Surg Sports Traumatol Arthrosc 2017).

Voorbeelden van oefentherapie voor peesklachten van de schouder.

Shockwavetherapie bij peesklachten van de schouder

Bij peesklachten van de schouder kan kalk ontstaan in of rondom de pezen. Wanneer er sprake is van deze verkalking, kan shockwavetherapie een behandeloptie zijn (Louwerens et al. Arthroscopy 2016).

Shockwavetherapie wordt uitgevoerd door een fysiotherapeut die gespecialiseerd is in deze behandeling. Vaak worden ongeveer vijf tot zeven behandelingen gegeven. Met behulp van drukgolven worden de schouderpezen behandeld, met als doel de klachten te verminderen en het peesweefsel beter belastbaar te maken.

Shockwave bij kalk in de schouderpees

Shockwavetherapie is vooral onderzocht bij peesklachten waarbij kalk in of rondom de schouderpezen aanwezig is. De kalk kan eerder met een röntgenfoto of echo zijn vastgesteld.

Het kan voorkomen dat shockwavetherapie in eerste instantie te pijnlijk is voor een sterk geïrriteerde schouder. In dat geval kan worden gewacht met de behandeling totdat de schouder minder gevoelig is. Eerst kunnen dan andere behandelopties worden ingezet.

Shockwave zonder kalk

Ook wanneer er geen kalk zichtbaar is rond de schouderpezen kan shockwavetherapie worden overwogen. De wetenschappelijke onderbouwing voor het effect is bij deze vorm van peesklachten echter minder overtuigend dan wanneer er wel kalk aanwezig is.

Meer informatie staat op de afzonderlijke pagina over shockwavetherapie bij peesklachten van de schouder.

Voorbeeld van het effect van shockwave bij klachten van de schouderpezen ten opzichte van neptherapie in een van de eerste grote studies naar dit onderwerp (Gerdesmeyer et al. JAMA 2003).

Injecties bij peesklachten van de schouder

Bij peesklachten van de schouder kunnen verschillende soorten injecties worden overwogen. Een injectie staat meestal niet op zichzelf, maar wordt gecombineerd met andere onderdelen van de behandeling, zoals oefentherapie.

Welke injectie passend is, hangt af van de klachten en de behandelingen die eerder zijn geprobeerd.

Plaatjes-rijk plasma (ACP)

Bij een injectie met plaatjes-rijk plasma wordt eigen bloed gebruikt. Nadat bloed uit de arm is afgenomen, wordt dit gecentrifugeerd. Het plasma dat hierbij ontstaat wordt vervolgens rond de schouderpezen geïnjecteerd.

Het idee achter deze behandeling is dat groeifactoren uit het eigen bloed kunnen helpen om de irritatie van de pees te verminderen en de kwaliteit van het peesweefsel te beïnvloeden (Lin et al. Arch Phys Med Rehabil 2018).

Een bloedinjectie wordt vrijwel altijd gecombineerd met oefentherapie van de schouderspieren. De eerste dagen na de injectie wordt de schouder relatief ontzien. In de eerste week wordt nog geen oefentherapie gedaan. Daarna wordt de training weer gestart.

Enkele weken na de eerste injectie wordt binnen deze behandeling een tweede, vergelijkbare injectie met eigen bloed gegeven.

Verloop van peesklachten van de schouder na een bloedinjectie volgens Rha et al. Clin Rehabil 2013.

Corticosteroïden

Een injectie met corticosteroïden heeft als doel de ontstekingsreactie die bij peesklachten van de schouder kan optreden te remmen. Het effect van deze injectie is vaak vooral van korte duur, bijvoorbeeld enkele weken (Lin et al. Phys Med Rehabil Ther 2018).

Een corticosteroïdeninjectie kan worden toegepast om heftige pijnklachten te verminderen wanneer andere onderdelen van de behandeling door de pijn nog moeilijk uitvoerbaar zijn. Wanneer de schouder hierdoor rustiger wordt, kunnen bijvoorbeeld oefentherapie en andere behandelingen beter worden opgebouwd.

Wanneer een injectie met corticosteroïden kan worden vermeden, heeft dat volgens de huidige behandelwijze de voorkeur.

Prolotherapie

Prolotherapie is een andere injectiebehandeling die bij peesklachten van de schouder kan worden toegepast. Het doel is om de pijn te verminderen en de belastbaarheid van de schouder te verbeteren (Lin et al. Arch Phys Med Rehabil 2018; Ting Zhang et al. J Orthop Surg Res 2024).

De injectie wordt onder het schouderdak gegeven, in het gebied waar de schouderpezen lopen. Enkele weken na de eerste injectie volgt een tweede injectie en soms wordt nog een derde behandeling toegepast.

Een week na de injectie wordt geadviseerd om de oefentherapie voor de schouder weer te starten.

Voorbeeld van het effect van prolotherapie vergeleken met een injectie met zout water (Bertrand et al. Arch Phys Med Rehabil 2016).

Hyaluronzuur

Ook een injectie met hyaluronzuur kan onderdeel zijn van de behandeling van peesklachten van de schouder. Onderzoek laat zien dat de pijn na een dergelijke injectie in de weken na behandeling kan verminderen (Agostini et al. J Back Musculoskelet Rehabil 2022; Rezasoltani et al. JAAOS 2021).

De injectie staat niet op zichzelf en wordt gecombineerd met andere onderdelen van de behandeling. Vooraf wordt de schouder met een echo beoordeeld. Vervolgens wordt eerst een verdoving gegeven en daarna via hetzelfde naaldje het hyaluronzuur geïnjecteerd.

Voorbeeld van het effect van hyaluronzuurinjecties vergeleken met algemene fysiotherapie (Rezasoltani et al. JAAOS 2021).

Op de afzonderlijke pagina over injecties bij peesklachten van de schouder worden deze behandelopties uitgebreider besproken.

Overige behandelingen bij peesklachten van de schouder

Naast oefentherapie, shockwavetherapie en injecties kunnen bij peesklachten van de schouder nog andere behandelingen worden overwogen. Deze worden meestal aanvullend toegepast en staan niet op zichzelf.

Laser en geluidsgolven

Behandeling met laser en geluidsgolven kan naast andere behandelingen worden overwogen. Deze behandelvormen zijn minder uitgebreid onderzocht dan bijvoorbeeld oefentherapie. Er zijn wel aanwijzingen dat ze bij sommige mensen kunnen bijdragen aan het verminderen van de klachten.

Tapen van de schouder

Ook tapen kan als aanvullende behandeling worden toegepast. Tapen van de schouder is beter onderzocht en kan bij sommige mensen helpen om bewegingen van de schouder met minder pijn uit te voeren (Steuri et al. Br J Sports Med 2017).

Operatie bij peesklachten van de schouder

Bij langdurige peesklachten van de schouder wordt niet snel voor een operatie gekozen. Eerst worden de niet-operatieve behandelmogelijkheden zo goed mogelijk benut. Een operatie geeft bij peesklachten namelijk niet bij iedereen het gewenste resultaat.

Wanneer de klachten ondanks een uitgebreide niet-operatieve behandeling onvoldoende verbeteren, kan worden overlegd met een orthopedisch chirurg. Deze kan beoordelen of een operatie in de individuele situatie zinvol kan zijn.

Veelgestelde vragen over peesklachten van de schouder